Łysica — najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich
Łatwy szlak z Świętej Katarzyny przez Puszczę Jodłową, kapliczka św. Franciszka ze źródełkiem i gołoborze pod szczytem. Dobra pierwsza góra dla dzieci.
Na pierwszy rzut oka to tylko wzgórze — nieco ponad 600 metrów nad poziomem morza, bez skalnych ścian i przepaści. A jednak Łysica przyciąga jak magnes. To dach Gór Świętokrzyskich, jednych z najstarszych gór w Polsce, i miejsce, które nosi w sobie mrok pradawnej puszczy.
Nie spotkasz tu tłumów jak w Tatrach. Ale gdy staniesz na szczycie, zrozumiesz, że to nie wysokość czyni górę wielką — tylko historia, którą nosi.
Dlaczego warto
- Najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich (612 m n.p.m.; nowsze pomiary podają 614 m) i jeden z wierzchołków Korony Gór Polski.
- Krótki, bezpieczny szlak — dobra pierwsza „prawdziwa” góra dla dzieci.
- Trasa wiedzie przez Puszczę Jodłową, jeden z najcenniejszych lasów w Polsce.
- Na początku szlaku kapliczka św. Franciszka ze źródełkiem.
- Pod szczytem gołoborze — kamienne morze z epoki lodowcowej.
Spacer przez pradawną puszczę
Szlak zaczyna się w Świętej Katarzynie, jednej z najbardziej klimatycznych miejscowości regionu. Na start mijacie klasztor bernardynek i wchodzicie do Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
Czerwony szlak (na tym odcinku pokrywa się ze ścieżką edukacyjną parku) prowadzi przez las bukowo-jodłowy pełen paproci i mchów, w którym światło ledwo przebija się przez korony drzew. Tu czas zwalnia, a ucho zaczyna łowić rzeczy, które na co dzień umykają — trzask gałązki, szum strumienia, zapach żywicy.
Kapliczka św. Franciszka i źródełko
Kilkaset metrów od parkingu, tuż po wejściu do parku, stoi kapliczka św. Franciszka, zbudowana w 1641 roku przez bernardynów przy źródełku, któremu tradycja przypisuje moc leczenia oczu. Woda ma przez cały rok ok. 7°C i zimą nie zamarza. Pielgrzymi i turyści nabierają tu wody do butelek albo po prostu przystają na chwilę, zanim ruszą w las.
Gołoborze pod szczytem
Tuż przed wierzchołkiem las się rozstępuje i pojawia się gołoborze. Mniejsze niż na Łysej Górze, ale równie niezwykłe: milczące morze bloków piaskowca kwarcytowego, które mróz rozsadził w ostatniej epoce lodowcowej, kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Sam szczyt porasta las, więc widok jest częściowo zasłonięty — za to klimat wyprawy pozostaje tajemniczy do samego końca.
Ciekawostki i legendy
- Źródło św. Franciszka — według tradycji jego woda leczy choroby oczu; do dziś wielu turystów przemywa nią twarz albo zabiera ją w butelce.
- Królestwo sów — na stokach mieszkają rzadkie sowy, m.in. puszczyk uralski. Gratka dla obserwatorów ptaków.
Dla kogo
Dla rodzin z dziećmi — szlak łagodny, z przystankami po drodze. Dla początkujących w górskich wędrówkach. Dla miłośników ciszy, lasu i fotografii przyrody.
Ile czasu
- Wejście: ok. 2,5 km i ok. godziny; z zejściem i postojami ok. 1,5–2,5 godziny.
- Warto dołożyć spacer po Świętej Katarzynie i obiad w jednej z karczm.
Wskazówki praktyczne
- Parking: w Świętej Katarzynie, przy początku szlaku (płatny).
- Bilety do parku narodowego kupicie przy wejściu na szlak albo online — aktualne ceny na stronie parku.
- Buty: trekkingowe — pod szczytem trasa jest kamienista.
- Weźcie pustą butelkę na wodę ze źródełka.
- Najpiękniej: maj–czerwiec (soczysta zieleń) i wrzesień–październik (kolory liści).
Jak dojechać
Z glampingu do Świętej Katarzyny jedzie się ok. 45 minut, przez Nową Słupię i Bodzentyn. Na miejscu jest parking, a szlak zaczyna się tuż obok. Po drodze mijacie Bodzentyn z ruinami zamku biskupów krakowskich (obecnie ogrodzonymi — można je obejrzeć z zewnątrz).