Sprawdź terminy
Przewodnik · Mniej znane, ale warto

Szydłów — mury Kazimierza Wielkiego i śliwkowe sady

Średniowieczne mury, Brama Krakowska i królewski pałac z czasów Jagiełły w miasteczku otoczonym śliwowymi sadami. Mały Szydłów na spokojny, letni dzień.

Wjeżdżasz do miasteczka, które ma niespełna tysiąc mieszkańców, i nagle drogę zamyka kamienna brama z attyką i dwiema wieżyczkami. Za nią ciągną się mury obronne, a nad doliną rzeki Ciekącej stoją resztki królewskiego zamku. Szydłów wygląda, jakby ktoś zapomniał go przebudować przez ostatnie sześćset lat.

A pod koniec lata całe miasteczko pachnie śliwkami. Sady otaczają je ze wszystkich stron, a owoce wędzi się tu w dymie co najmniej od XIX wieku. Szydłów to średniowiecze w małej skali — bez tłumów, za to z owocem w ręku.

Dlaczego warto

  • Blisko 700 metrów zachowanych murów miejskich z XIV wieku.
  • Brama Krakowska — wizytówka miasteczka, którą można obejrzeć bez biletu.
  • Dawny pałac królewski i Muzeum Zamków Królewskich w Skarbczyku.
  • Synagoga z XVI wieku, dziś z ekspozycją kultury żydowskiej.
  • Śliwki — Szydłów nazywany jest śliwkową stolicą Polski.

Miasto Kazimierza Wielkiego

Szydłów jest starszy, niż sugerują jego rozmiary. W 1329 roku Władysław Łokietek sprzedał tutejsze wójtostwo krakowskiemu mieszczaninowi — od tego roku liczy się miejska historia Szydłowa. W połowie XIV wieku Kazimierz Wielki otoczył miasto murami z miejscowego wapienia, zbudował warowny zamek i wzniósł murowany kościół parafialny pod wezwaniem św. Władysława.

Ze średniowiecznego obwodu do dziś przetrwały cztery odcinki murów, razem blisko 700 metrów. Z trzech bram ocalała tylko Krakowska. Jej dolna część pochodzi z XIV wieku, a górne kondygnacje z attyką przebudowano w stylu renesansu w XVI wieku. Mury mogły zniknąć w XIX wieku, gdy wystawiono je na licytację — na szczęście nikt ich nie kupił. Na dwa odcinki chodnika obronnego można dziś wejść.

Zamek i pałac królów

Z zamku zostało mniej niż z murów, ale to, co zostało, jest wyjątkowe. Dom południowy przez lata nazywano salą rycerską. Według nowszych badań była to rezydencja wzniesiona pod koniec XIV wieku, za panowania Władysława Jagiełły — rzadki przykład tak dobrze zachowanego średniowiecznego pałacu królewskiego w Polsce. Zwróćcie uwagę na kamienne obramienia okien i kominek w dawnej komnacie królewskiej.

W budynku zwanym Skarbczykiem działa Muzeum Zamków Królewskich. Są tu makiety zamków, postacie w strojach z epoki, rekonstrukcja ogrzewania gorącym powietrzem i ekrany z grami — oblężenie zamku czy turniej rycerski.

Synagoga i kościół

W północnej części miasteczka, w obrębie murów, stoi synagoga zbudowana w latach 1534–1564. Ma grube mury zwieńczone attyką, przez co wygląda jak niewielka twierdza. W środku zachował się aron ha-kodesz, czyli szafa na zwoje Tory, a w sali działa ekspozycja poświęcona kulturze żydowskiej. Przed wojną Żydzi stanowili blisko jedną trzecią mieszkańców Szydłowa; w 1942 roku Niemcy wywieźli ich do obozów zagłady.

Gotycki kościół św. Władysława wzniesiono około 1355 roku z fundacji Kazimierza Wielkiego. Podobnie jak całe miasteczko mocno ucierpiał w czasie walk w 1944 roku i został odbudowany po wojnie.

Ciekawostki i legendy

  • Zbój Szydło — według miejscowej legendy w okolicznych lasach grasował zbój Szydło, który łupy chował w jaskiniach. Gdy napadł na królewski orszak, władca ślubował zbudować kościół, jeśli zwycięży. Zbójów pokonano, a za odzyskane skarby powstała osada nazwana od imienia herszta.
  • Śliwka szydłowska — wędzona śliwka z gminy Szydłów ma unijne Chronione Oznaczenie Geograficzne. Owoce wędzi się tradycyjnie dymem z drewna liściastego, dawniej na tzw. laskach, czyli leszczynowych kijach ułożonych nad ziemnym paleniskiem.
  • Święto Śliwki — doroczna impreza, w czasie której można zobaczyć dawne wędzenie śliwek i kupić miejscowe przetwory.
  • Miasto odzyskane — Szydłów stracił prawa miejskie w 1869 roku, a odzyskał je dopiero 1 stycznia 2019 roku.

Dla kogo

Dla miłośników historii i średniowiecza. Dla rodzin z dziećmi — multimedialne muzeum, mury i brama tworzą łatwą, nieprzytłaczającą trasę. Dla seniorów — miasteczko jest małe, a parkingi bezpłatne. Dla par, które lubią spokojne miejsca i lokalne smaki.

Ile czasu

  • Spacer wokół murów i Brama Krakowska: ok. 1 godziny.
  • Pełne zwiedzanie z zamkiem, muzeum i synagogą: ok. 2,5 godziny (tyle podają organizatorzy).
  • Ze Świętem Śliwki lub turniejem rycerskim: pół dnia.

Wskazówki praktyczne

  • Bilety do zamku, muzeum i synagogi kupuje się w punktach informacji turystycznej — przy parkingu na ul. Staszowskiej, przy Bramie Zamkowej i w synagodze. Ceny i godziny na stronie odkrywaj.szydlow.pl.
  • Parkingi w miasteczku są bezpłatne.
  • Aplikacja „Odkrywaj Szydłów” prowadzi po zabytkach z narracją po polsku i angielsku.
  • Pies: na plac zamkowy można wejść z psem — poza dniami dużych imprez plenerowych.
  • Termin Święta Śliwki i turnieju rycerskiego sprawdźcie w kalendarzu wydarzeń na stronie miasteczka.
  • Pamiątki: w punktach informacji kupicie lokalne przetwory ze śliwek.

Jak dojechać

Z glampingu do Szydłowa jedzie się ok. 55 minut, przez Nową Słupię, Łagów i Raków. Parking dla samochodów jest m.in. przy ul. Staszowskiej, obok punktu informacji turystycznej. Szydłów leży z dala od głównych tras regionu, więc to dobry cel na osobny, spokojny dzień.

Następny rozdziałSuchedniów — zalew w sercu Puszczy Świętokrzyskiej

Baza wypadowa

55 minut od naszych kopuł

Dzień na szlaku, wieczór przy ognisku, noc w kopule pod gwiazdami. Dwie kopuły na półtora hektara zieleni pod Ostrowcem Świętokrzyskim — w środku regionu.

Sprawdź wolne terminyZobacz glamping