Sprawdź terminy
Przewodnik · Historia i kultura

Skansen w Tokarni — dawna wieś kielecka w jednym miejscu

Chałupy kryte strzechą, wiatraki, barokowy kościółek z Rogowa i szlachecki dwór. Spacer po świętokrzyskiej wsi sprzed stu i dwustu lat.

Skrzypienie drewnianych drzwi, zapach siana i dymu, wiatr poruszający skrzydłami wiatraka. W Tokarni, w zakolu Czarnej Nidy, stoi cała dawna wieś — tyle że jej chałupy, stodoły, młyny i kościół przyjechały tu z różnych zakątków regionu. Budynki przeniesiono z ich rodzinnych miejscowości i złożono od nowa, by przetrwały dla następnych pokoleń.

Spacerując po skansenie, przechodzisz z małego miasteczka do wsi spod Gór Świętokrzyskich, a stamtąd do szlacheckiego dworu z folwarkiem. To lekcja historii, którą odrabia się nogami — i jedna z najprzyjemniejszych w regionie.

Dlaczego warto

  • Jeden z największych skansenów w Polsce — ponad 65 hektarów i kilkadziesiąt zabytkowych budynków.
  • Wnętrza urządzone tak, jak wyglądały dawniej: izby, warsztaty, apteka, dwór.
  • Barokowy drewniany kościół z Rogowa z 1763 roku.
  • Wiatraki różnych typów i młyn wodny.
  • Kilka kilometrów od Chęcin i Jaskini Raj — łatwo zaplanować pełny dzień.

Wieś złożona z całego regionu

Muzeum Wsi Kieleckiej powołano w 1976 roku, a park w Tokarni zaczął przyjmować zwiedzających w następnym roku. Skansen podzielono na sektory, które pokazują różne krainy dawnej Kielecczyzny: zabudowę małomiasteczkową, wsie Wyżyny Kieleckiej, okolice Gór Świętokrzyskich, tereny lessowe nad Nidą, wsie nadwiślańskie oraz sektor dworsko-folwarczny. Dzięki temu widać, jak bardzo różniły się domy i gospodarstwa w zależności od krajobrazu i zamożności mieszkańców.

Muzeum wciąż przenosi tu kolejne obiekty, więc skansen się rozrasta. Wiele chałup ma dachy kryte strzechą lub gontem, typowe dla dawnej kieleckiej wsi.

Dwór, kościół i wiatraki

Sercem sektora dworsko-folwarcznego jest dwór z Suchedniowa, otoczony spichlerzami i zabudowaniami gospodarczymi. Nieopodal stoi drewniany kościół Matki Bożej Pocieszenia z Rogowa, zbudowany w 1763 roku — z bogato zdobionym wnętrzem, które można obejrzeć.

Dzieci zwykle najbardziej ciekawią wiatraki. W skansenie stoją wiatraki różnych konstrukcji, m.in. koźlak — obracany w całości do wiatru — i paltrak. Jest też młyn wodny. W organistówce z Bielin urządzono m.in. dawną aptekę, która pokazuje, jak wyglądało małe miasteczko sprzed ponad stu lat.

Ciekawostki i legendy

  • Skansen po burzy — w lipcu 2024 roku nocna nawałnica zerwała strzechy z części chałup i urwała jedno ze śmigieł wiatraka z Dębna. Park zamknięto na kilka dni, a muzealnicy od razu zabrali się do napraw.
  • Pół wieku muzeum — w 2026 roku Muzeum Wsi Kieleckiej obchodzi 50-lecie istnienia.
  • Więcej niż skansen — Muzeum Wsi Kieleckiej ma też inne oddziały, m.in. Dworek Laszczyków w Kielcach i Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie.

Dla kogo

Dla rodzin z dziećmi — dużo przestrzeni, wiatraki i wnętrza, do których można zajrzeć. Dla seniorów — spacer w spokojnym tempie, z przystankami w kolejnych zagrodach. Dla par i fotografów — zwłaszcza wiosną i jesienią, gdy światło pięknie układa się na strzechach.

Ile czasu

  • Szybki spacer: ok. 2 godzin.
  • Ze zwiedzaniem wnętrz: 3–4 godziny.
  • Razem z Chęcinami lub Jaskinią Raj: cały dzień.

Wskazówki praktyczne

  • Parking: duży parking przy wejściu, z miejscami dla osób z niepełnosprawnościami.
  • Ceny i godziny sprawdźcie na stronie muzeum. Skansen bywa zamknięty w niektóre święta, a w niektóre dni wstęp obejmuje tylko teren, bez wnętrz budynków.
  • Wydarzenia: w ciągu roku muzeum organizuje festyny, jarmarki i pokazy dawnych zwyczajów — kalendarz na stronie.
  • Wygodne buty i woda — teren jest rozległy, a odległości między sektorami spore.
  • Lekcje muzealne i warsztaty dla grup trzeba rezerwować z wyprzedzeniem.

Jak dojechać

Z glampingu do Tokarni jedzie się ok. 75 minut, przez Kielce i dalej na południe, w stronę Chęcin i Krakowa. Skansen leży przy ul. Krakowskiej w Tokarni — najprościej wpisać w nawigacji adres. Stąd blisko do zamku w Chęcinach i Jaskini Raj — razem to jeden z najlepszych planów na cały dzień w regionie.

Następny rozdziałMuzeum Przypkowskich w Jędrzejowie — kolekcja zegarów

Baza wypadowa

75 minut od naszych kopuł

Dzień na szlaku, wieczór przy ognisku, noc w kopule pod gwiazdami. Dwie kopuły na półtora hektara zieleni pod Ostrowcem Świętokrzyskim — w środku regionu.

Sprawdź wolne terminyZobacz glamping