Ćmielów — Żywe Muzeum Porcelany i zamek
Zobaczcie, jak z gliny powstaje porcelana, pomalujcie własną filiżankę i zajrzyjcie do zamku Szydłowieckich z galerią gitar. Kwadrans drogi od glampingu.
Ćmielowska porcelana wielu osobom kojarzy się z babcinym kredensem. Mało kto wie, że jej historia zaczyna się w niewielkim miasteczku nad Kamienną, kwadrans drogi od glampingu. W Ćmielowie porcelanę robi się od blisko dwóch stuleci — i można zobaczyć, jak powstaje, krok po kroku.
To miejsce, w którym zwiedzanie nie polega na patrzeniu przez szybę. Przewodnik prowadzi Was przez pracownie, gdzie masa porcelanowa zamienia się w figurki i serwisy, a na warsztatach możecie sami usiąść przy stole i coś ozdobić. Na deser — renesansowy zamek, który po latach zapomnienia od 2026 roku znów przyjmuje zwiedzających.
Dlaczego warto
- Żywe Muzeum Porcelany: produkcja pokazywana na żywo, z przewodnikiem.
- Warsztaty dla dzieci i dorosłych — można wrócić z własnym wyrobem.
- Kolekcja dawnej porcelany i fajansu oraz słynne figurki z lat 50. i 60.
- Galeria sztuki współczesnej i kawiarnia z filiżankami do wyboru.
- Zamek Szydłowieckich — od 2026 roku udostępniony zwiedzającym, z wystawą znalezisk archeologicznych i galerią gitar Stratocastle.
- Tylko 15 minut od glampingu — dobre na deszczowy dzień.
Miasto porcelany
Garncarze działali w Ćmielowie od dawna, ale prawdziwy rozwój przyniósł początek XIX wieku. Hrabia Jacek Małachowski założył tu wtedy manufakturę fajansu; źródła podają różne daty, najczęściej 1804 albo 1809 rok. Z czasem zakład przestawił się na porcelanę. Tradycja przetrwała do dziś — w Ćmielowie działają dwie fabryki porcelany.
Żywe Muzeum Porcelany
Muzeum prowadzi manufaktura AS Ćmielów, a jego sale urządzono w dawnych halach, w których wypalano porcelanę. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem: zobaczycie kolejne etapy produkcji, od surowców po ręczne zdobienie.
W salach wystawowych jest Wystawa Starej Porcelany — od fajansów z czasów Małachowskiego po współczesne figurki. W muzeum działa też galeria Van Rij z pracami Lubomira Tomaszewskiego, projektanta kultowych ćmielowskich figurek z połowy XX wieku. Po zwiedzaniu można zajrzeć do kawiarni „Leżąca Kotka”, nazwanej od jednej z najbardziej znanych figurek, gdzie kawę podają w wybranej przez Was filiżance.
Dużą atrakcją są warsztaty porcelanowe dla dzieci i dorosłych — szczegóły i zapisy na stronie muzeum.
Zamek Szydłowieckich
Kilkaset metrów od centrum, na wyspie, stoją ruiny renesansowego zamku. Rezydencję w latach 1519–1531 wzniósł kanclerz Krzysztof Szydłowiecki — ten sam, którego nagrobek z Lamentem zobaczycie w Opatowie. W czasie potopu, w 1657 roku, zamek zdobyto, a kolejne wojny dopełniły zniszczeń. Przetrwały fragmenty murów i wieża bramna przedzamcza.
Zamek jest w rękach prywatnych. W 2022 roku kupili go Anna i Tadeusz Maciej Zarębscy, którzy sfinansowali badania archeologiczne i prace zabezpieczające. W maju 2026 roku obiekt otwarto dla zwiedzających jako Zamek Ćmielów: jest tu wystawa znalezisk z wykopalisk, a w centralnej części zamku galeria Stratocastle z kilkuset gitarami i innymi instrumentami, w tym z autografami muzyków. Na zamku odbywają się też koncerty i wydarzenia — kalendarz jest na jego stronie.
Ciekawostki i legendy
- Gra sprzed pięciuset lat — archeolodzy znaleźli w ruinach zamku planszę do gry wyrytą w kamiennej posadzce, prawdopodobnie z XVI wieku.
- Figurki z PRL-u — ćmielowskie figurki z lat 50. i 60. stały się ikoną polskiego wzornictwa. Część wzorów manufaktura wciąż produkuje według dawnych projektów.
- Miasto dwa razy — Ćmielów otrzymał prawa miejskie w 1505 roku, stracił je po powstaniu styczniowym i odzyskał w 1962 roku.
Dla kogo
Dla rodzin z dziećmi — warsztaty i pokaz produkcji to rzadka okazja, żeby zobaczyć „jak to się robi”. Dla seniorów, którzy pamiętają ćmielowską porcelanę z domowych kredensów. Dla par i miłośników designu. Na deszczowy dzień — większość programu jest pod dachem.
Ile czasu
- Zwiedzanie muzeum z przewodnikiem: ok. 1–1,5 godziny.
- Z warsztatami i kawiarnią: 2–3 godziny.
- Zamek z wystawami: dodatkowo ok. 1–2 godziny.
Wskazówki praktyczne
- Rezerwacja: muzeum ma zapisy online — warto zarezerwować, szczególnie warsztaty.
- Ceny i godziny — aktualne na stronie muzeum, a dla zamku na jego własnej stronie (zamekcmielow.pl); sprawdźcie zwłaszcza poza sezonem letnim.
- Zakupy — porcelanę AS Ćmielów kupicie w sklepie internetowym manufaktury i w jej sklepach stacjonarnych; o sprzedaż na miejscu zapytajcie w muzeum.
- Połączcie z sąsiedztwem: w okolicy są Krzemionki z prehistorycznymi kopalniami krzemienia.
Jak dojechać
Z glampingu do Ćmielowa jedzie się ok. 15 minut (ok. 15 km). Muzeum stoi przy ul. Sandomierskiej 243, a zamek przy ul. Zamkowej, bliżej centrum miasteczka. Ćmielów leży przy drodze wojewódzkiej nr 755, ok. 10 km na południowy wschód od Ostrowca Świętokrzyskiego.