Centrum Geoedukacji na Wietrzni — podróż w czasie
Dewońskie morze, jaskinia i kapsuła czasu w Centrum Geoedukacji, a za oknem dawny kamieniołom Wietrznia. Wstęp bezpłatny, za to z rezerwacją.
Pod Kielcami leży dno dawnego morza. Brzmi jak bajka, ale wystarczy przyjrzeć się wapieniom w miejskich kamieniołomach: to skały, które powstały w morzu w dewonie, setki milionów lat temu. Wietrznia to jeden z takich kamieniołomów — dziś rezerwat przyrody, w którym widać warstwy skał jak kartki w książce.
W granicach rezerwatu stoi Centrum Geoedukacji. Wchodzisz do środka i trafiasz do „podwodnej stacji badawczej” na dnie dewońskiego morza sprzed ok. 360 milionów lat, a potem wsiadasz do kapsuły czasu.
Dlaczego warto
- Interaktywna wystawa o geologii Gór Świętokrzyskich — z dioramami, okazami skał i skamieniałości.
- Kapsuła czasu — krótki seans, który „przewozi” widzów od narodzin Ziemi do dziś.
- Tuż obok rezerwat Wietrznia: dawny kamieniołom ze ścieżką edukacyjną i panoramą Gór Świętokrzyskich.
- Wstęp na wystawę jest bezpłatny (obowiązuje rezerwacja).
- Budynek dostosowany dla osób z niepełnosprawnościami.
Geonatura, czyli dawny Geopark
Instytucję, która prowadzi centrum, przez lata znano jako Geopark Kielce. W 2021 roku Rada Miasta zmieniła jej nazwę na Geonatura Kielce — m.in. po to, by nie myliła się z Geoparkiem Świętokrzyskim, który ma status Światowego Geoparku UNESCO. Do Geonatury należą m.in. Centrum Geoedukacji, rezerwaty Wietrznia, Kadzielnia i Ślichowice oraz Ogród Botaniczny. Ten rozdział skupia się na Centrum Geoedukacji i Wietrzni — pozostałe miejsca mają w przewodniku własne rozdziały.
Stacja „Chronos” i kapsuła czasu
Wystawa stała to Podwodna Stacja Badawcza „Chronos”. Zaczyna się w dewońskim morzu, a prowadzi przez historię regionu: od procesów zachodzących we wnętrzu Ziemi po jaskinie i zjawiska krasowe. Są tu stanowiska interaktywne, dioramy z modelami oraz prawdziwe okazy skał i skamieniałości.
W Geo-laboratorium zwiedzający sami wcielają się w badaczy. Jest też scenografia jaskini — z naciekami, półmrokiem i odgłosem kapiącej wody. Kulminacją jest kapsuła czasu: ok. 10-minutowy seans, w którym „załoga” przenosi widzów przez kolejne epoki dziejów Ziemi. Całą wystawę zwiedza się w ok. godzinę.
Rezerwat Wietrznia
Po wizycie w centrum wyjdźcie na zewnątrz. Rezerwat Wietrznia im. Zbigniewa Rubinowskiego powstał w 1999 roku i obejmuje niecałe 18 ha dawnych wyrobisk. Wapienie i dolomity wydobywano tu od 1893 do 1974 roku. Zostały po tym trzy połączone kamieniołomy — Wietrznia, Międzygórz i Międzygórz Wschodni — o łącznej długości ok. 900 m.
Dnem wyrobisk prowadzi ścieżka edukacyjna z tablicami, a z wyższych partii wzgórza (312 m n.p.m.) rozciąga się widok na zachodnią część Gór Świętokrzyskich. Ściany kamieniołomu to podręcznik geologii pod gołym niebem: widać w nich ślady ruchów skorupy ziemskiej i procesów krasowych.
Ciekawostki
- Geolog w nazwie — rezerwat upamiętnia Zbigniewa Rubinowskiego, zasłużonego badacza Gór Świętokrzyskich.
- Ogród na dachu — na dachu Centrum Geoedukacji urządzono Geologiczny Ogród Doświadczeń, dostępny według osobnego, sezonowego harmonogramu.
- Pasmo pod miastem — Wietrznia i Kadzielnia to fragmenty tego samego Pasma Kadzielniańskiego, wapiennego grzbietu, który przecina Kielce.
Dla kogo
Dla rodzin z dziećmi — to miejsce, w którym geologia przestaje być nudna. Dla wszystkich na deszczowy dzień. Dla aktywnych, którzy po wystawie chcą przejść się po kamieniołomie i dalej szlakiem.
Ile czasu
- Wystawa z kapsułą czasu: ok. 1 godziny.
- Ze spacerem po rezerwacie: 1,5–2,5 godziny.
- Cały dzień w Kielcach: dołóżcie Kadzielnię i Ogród Botaniczny.
Wskazówki praktyczne
- Rezerwacja jest wymagana, także dla osób indywidualnych — bezpłatne bilety rezerwuje się przez system na stronie Geonatury.
- Parking: bezpłatny, przed budynkiem.
- Jedzenie: w budynku nie ma kawiarni ani sklepiku — weźcie przekąski albo zaplanujcie obiad w mieście.
- Za budynkiem jest plac zabaw.
- Godziny otwarcia — na stronie Geonatury.
Jak dojechać
Z glampingu do Centrum Geoedukacji jedzie się ok. 65 minut. Centrum leży w południowo-wschodniej części Kielc, przy ul. Daleszyckiej — od drogi krajowej nr 73 dojeżdża się ulicami Pileckiego i Karskiego. To dobry przystanek na początek dnia w Kielcach.