Kadzielnia w Kielcach — skała, jaskinie i amfiteatr
Dawny kamieniołom w środku Kielc: rezerwat ze Skałką Geologów, podziemna trasa przez trzy jaskinie, punkty widokowe i słynny amfiteatr. Plan na pół dnia.
Kilometr od kieleckiego deptaku miasto nagle się urywa. Za drzewami otwiera się głęboka, jasna niecka, a pośrodku wyrasta samotna skała z pionowymi ścianami — jak wyspa, której nie zdążyli rozebrać górnicy. To Kadzielnia: przez dwa stulecia kamieniołom, dziś park, rezerwat przyrody i scena słynnego amfiteatru.
Ten wapień powstał w ciepłym, płytkim morzu, w którym żyły koralowce i gąbki. Gdy spacerujesz ścieżkami wzdłuż ścian wyrobiska, idziesz właściwie po dnie tamtego morza — a pod stopami, w skale, kryją się jaskinie, do których można zejść z przewodnikiem.
Dlaczego warto
- Rezerwat przyrody w samym środku dużego miasta — ostaniec skalny zwany Skałką Geologów.
- Podziemna trasa turystyczna przez trzy połączone jaskinie.
- Punkty widokowe na Kielce i pasma Gór Świętokrzyskich.
- Amfiteatr na ponad 5 tysięcy widzów, wkomponowany w dawne wyrobisko.
- Część Geoparku Świętokrzyskiego, wpisanego na listę Światowych Geoparków UNESCO.
Dwieście lat kamieniołomu
Wapienie Kadzielni wydobywano co najmniej od XVIII wieku i wypalano na miejscu na wapno. Około 1770 roku, z inicjatywy biskupa Kajetana Sołtyka, stanął tu pierwszy piec wapienniczy. Z każdym pokoleniem wyrobisko schodziło głębiej, aż wzgórze — część Pasma Kadzielniańskiego — zostało w dużej części rozebrane.
Eksploatację zakończono na początku lat 60. XX wieku. W 1962 roku najwyższą, nietkniętą część dawnej góry — Skałkę Geologów o powierzchni zaledwie 0,6 ha — objęto ochroną jako rezerwat przyrody nieożywionej. Wokół niej stopniowo urządzono park, a w 1971 roku oddano do użytku amfiteatr.
Skałka Geologów i morze sprzed milionów lat
Skałka to fragment wierzchołka dawnej góry, otoczony stromymi ścianami. Zbudowana jest z górnodewońskich wapieni pełnych skamieniałości morskich zwierząt: koralowców, gąbek, ramienionogów i stromatoporoidów. W ścianach widać żyły białego kalcytu, ślady uskoków i formy krasowe.
Na samą Skałkę się nie wchodzi — to ścisły rezerwat, który ogląda się z otaczających ścieżek spacerowych i platform. Przez Kadzielnię prowadzi czerwony miejski szlak spacerowy. Z punktów widokowych we wschodniej części kamieniołomu widać nie tylko skałę i amfiteatr, ale też panoramę miasta i pasm Gór Świętokrzyskich.
Zejście pod ziemię
Kadzielnia to największe skupisko jaskiń w okolicy Kielc — naliczono tu 25 jaskiń i schronisk skalnych. Ich otwory odsłaniano w trakcie wydobycia. Od 2004 roku prowadzono prace nad udostępnieniem jaskiń turystom, a w 2009 roku połączono w jeden system trzy jaskinie: Odkrywców, Prochownię i Szczelinę na Kadzielni.
Według zarządcy parku podziemną trasę udostępniono zwiedzającym 6 listopada 2012 roku (część źródeł podaje wcześniejszą datę). Ma ok. 140–160 metrów (źródła podają różne długości) i zwiedza się ją wyłącznie z przewodnikiem. W środku zobaczycie skamieniałości w ścianach, żyły kalcytu i drobne nacieki. Temperatura przez cały rok utrzymuje się w okolicach 10°C.
Ciekawostki i legendy
- Skąd nazwa? Najczęściej wyjaśnia się ją roślinami, z których dawniej wytwarzano kadzidło i które miały porastać zbocza wzgórza.
- Amfiteatr w kamieniołomie — oddany w 1971 roku, został gruntownie zmodernizowany (prace zakończono w 2010 roku). Odbywają się tu koncerty i festiwale, m.in. wieloletni harcerski festiwal kultury młodzieży szkolnej.
- Tyrolka nad wyrobiskiem — dla odważnych działa zjazd na linie nad dawnym kamieniołomem (osobna atrakcja).
Dla kogo
Dla rodzin z dziećmi — krótkie dystanse, jaskinia i ścieżki z widokami to dobry zestaw na pół dnia. Dla par i seniorów — spacer z panoramą miasta. Dla miłośników geologii i fotografii — ściany wyrobiska to otwarta książka historii Ziemi.
Ile czasu
- Spacer po parku i punktach widokowych: ok. godziny.
- Z podziemną trasą: doliczcie ok. 30–45 minut na zwiedzanie i dojście.
- Z rezerwatem Wietrznia albo Centrum Geoedukacji: pół dnia.
Wskazówki praktyczne
- Jaskinie są czynne sezonowo, od 1 kwietnia do 31 października. Zwiedzanie wymaga wcześniejszej rezerwacji (minimum dzień wcześniej) w Speleoklubie Świętokrzyskim — aktualne godziny, ceny i kontakt na stronie Geonatury Kielce i jaskinienakadzielni.pl.
- Ciepła bluza — w jaskini jest ok. 10°C także w upał.
- Park i punkty widokowe są dostępne bez biletu.
- Parking: od strony ul. Krakowskiej oraz wzdłuż Al. Legionów; w okolicy jest też parking przy stadionie.
- Koncerty: w dni dużych imprez w amfiteatrze w okolicy bywa tłoczno — sprawdźcie kalendarz wydarzeń przed przyjazdem.
Jak dojechać
Z glampingu do Kadzielni jedzie się ok. 65 minut (ok. 61 km), przez Bieliny i Górno. Kadzielnia leży w południowo-zachodniej części centrum Kielc, między ul. Krakowską a Al. Legionów. Ten dzień dobrze połączyć z innymi miejscami Geoparku Kielce — zobaczcie rozdziały o Centrum Geoedukacji na Wietrzni, rezerwacie Ślichowice i Ogrodzie Botanicznym.