Rezerwat Ślichowice — skała zgięta jak kartka
Mały rezerwat w Kielcach z podręcznikowym fałdem skalnym. Krótki spacer, punkty widokowe i lekcja geologii, którą zrozumie każde dziecko.
Wyobraź sobie warstwy skały ułożone płasko jak kartki w ryzie papieru. A teraz wyobraź sobie siłę, która bierze tę ryzę i zgina ją wpół — tak mocno, że górna część przewraca się na bok. W Ślichowicach nie trzeba sobie tego wyobrażać. Wystarczy stanąć w dawnym kamieniołomie i spojrzeć na jego ścianę.
To miejsce jest małe i ciche, schowane w północno-zachodniej części Kielc. Nie ma tu kas ani tłumów. Jest za to widok, który od dziesięcioleci służy jako poglądowy przykład fałdu skalnego.
Dlaczego warto
- Jeden z lepiej odsłoniętych i najczęściej opisywanych fałdów skalnych — „żywa” ilustracja do lekcji geografii.
- Rezerwat przyrody od 1952 roku.
- Krótkie ścieżki spacerowe i punkty widokowe wokół dawnego wyrobiska.
- Wstęp wolny, a wizytę łatwo połączyć z Karczówką i Ogrodem Botanicznym.
Kamieniołom, który zatrzymano
Wapień wydobywano tu już w okresie międzywojennym. Kamieniołom nazywał się wtedy Śluchowice — stąd do dziś obie formy nazwy, Ślichowice i Śluchowice, krążą w przewodnikach i w mowie potocznej. Górnicy, wybierając kolejne warstwy skały, odsłonili wnętrze potężnego zagięcia warstw.
Na wartość odsłonięcia zwrócił uwagę Jan Czarnocki (1889–1951), urodzony w Kielcach geolog, badacz Gór Świętokrzyskich, później dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego. To dzięki jego staraniom ten fragment kamieniołomu ocalał. Rezerwat utworzono 18 czerwca 1952 roku i nadano mu imię Czarnockiego. Ma zaledwie 0,55 ha — to najmniejszy rezerwat w granicach Kielc.
Fałd, czyli jak góry gniotą skały
Chroniona jest skalna grzęda rozdzielająca dwa dawne wyrobiska — wschodnie i zachodnie. W ścianach widać cienkie warstwy wapieni i wapieni marglistych z górnego dewonu, które w czasie dawnych ruchów górotwórczych zostały silnie pofałdowane. Najsłynniejszy jest duży fałd obalony — zagięcie tak silne, że fałd wygląda, jakby się przewrócił na bok. W zachodniej części wyrobiska widać też fałd leżący, objęty ścisłą ochroną.
Dla dziecka to po prostu „skała zgięta jak naleśnik”. Dla geologa — zapis ruchów skorupy ziemskiej, które przed setkami milionów lat budowały Góry Świętokrzyskie. Warto przyjrzeć się warstwom z kilku punktów widokowych: z każdego miejsca fałd wygląda trochę inaczej.
Przyroda na skale
Rezerwat chroni nie tylko skałę, ale też porastającą ją roślinność. Na płytkiej, suchej glebie rosną murawy kserotermiczne — gatunki lubiące słońce i wapień — oraz krzewy, m.in. berberys i dzika róża.
Ciekawostki i legendy
- Dwie nazwy, jedno miejsce — formalnie to Rezerwat Skalny im. Jana Czarnockiego; potocznie mówi się Ślichowice albo Śluchowice. Dzielnica Kielc, w której leży rezerwat, nazywa się Ślichowice.
- Część Geoparku UNESCO — Ślichowice należą do Geoparku Kielce i do Geoparku Świętokrzyskiego, wpisanego w 2021 roku do Światowej Sieci Geoparków UNESCO.
Dla kogo
Dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym — krótko, bezpłatnie i konkretnie: widać na własne oczy to, o czym mówi podręcznik. Dla seniorów i par — krótki, niespieszny spacer. Dla miłośników geologii — obowiązkowy punkt w Kielcach.
Ile czasu
- Sam rezerwat: 30 minut – 1 godzina.
- Z Karczówką i Ogrodem Botanicznym: pół dnia.
Wskazówki praktyczne
- Wstęp wolny — to obiekt plenerowy, ogólnodostępny.
- Nie schodźcie ze ścieżek i nie podchodźcie do krawędzi ścian wyrobiska; skała jest pod ochroną, nie wolno jej odłupywać.
- Parking dla samochodów i autokarów przy kamieniołomach, dojazd ul. Króla Kazimierza Wielkiego.
- Pieszo: przez rezerwat prowadzi żółty miejski szlak spacerowy wokół Kielc, łączący go m.in. z rezerwatem Karczówka.
Jak dojechać
Z glampingu do Ślichowic jedzie się ok. 65 minut (ok. 83 km). Rezerwat leży w północno-zachodniej części Kielc. Najlepiej połączyć go z klasztorem na Karczówce i Ogrodem Botanicznym, a jeśli zostanie czasu — z Kadzielnią.