Sprawdź terminy
Przewodnik · Natura i krajobrazy

Góra Miedzianka — panorama i ślady dawnych kopalń miedzi

Skalisty grzbiet z widokiem dookoła horyzontu, sztolnie z kilku stuleci i izba górnicza pod szybem z 1902 roku. Wyprawa dla ciekawych świata i historii.

Z daleka wygląda niepozornie: zalesione wzgórze z kilkoma skalnymi zębami na grzbiecie. Ale gdy wejdziesz na górę, las się kończy, a ty stajesz na wapiennej grani, z której widać wszystko dookoła — zamek w Chęcinach, Kielce, kolejne pasma Gór Świętokrzyskich. Najciekawsze jest jednak to, czego nie widać. Wnętrze Miedzianki przez stulecia drążyli górnicy szukający rudy miedzi. Zbocza noszą ślady szybów, sztolni i hałd, a u stóp góry stoi wieża szybowa sprzed ponad stu lat — pamiątka po ostatniej próbie wydobycia skarbów tej góry.

Dlaczego warto

  • Panorama w promieniu 360 stopni ze skalnego grzbietu (ok. 354 m n.p.m.).
  • Rezerwat przyrody od 1958 roku, chroniący skały, minerały i ślady dawnego górnictwa.
  • Historia górnictwa miedzi sięgająca co najmniej XV wieku.
  • Muzealna Izba Górnictwa Kruszcowego przy dawnej kopalni, z wieżą szybową z 1902 roku.
  • Najcenniejsze stanowisko Geoparku Świętokrzyskiego (UNESCO) związane z dawnym górnictwem miedzi.

Góra, która dała nazwę wsi

Miedzianka to najdalej wysunięte na północny zachód wzniesienie Pasma Chęcińskiego. Zbudowana jest z wapieni dewońskich, w których szczelinach krystalizowały minerały miedzi. Od tej rudy wzięła się nazwa góry i leżącej u jej stóp wsi.

Od 1958 roku cały masyw jest rezerwatem przyrody nieożywionej o powierzchni ok. 26 ha. Chronione są w nim rzadkie minerały kruszcowe, roślinność naskalna, zjawiska krasowe i ślady dawnych robót górniczych.

Pięć wieków szukania miedzi

Pierwsze wzmianki o wydobyciu rud miedzi w Miedziance pochodzą z XV wieku. Kopalnie działały z przerwami przez kolejne stulecia; w XVIII wieku pracowali tu m.in. górnicy sprowadzeni z Węgier. Z dawnym górnictwem chęcińskim tradycja wiąże też ordynację górniczą spisaną przez chęcińskiego żupnika Jana Płazę, uważaną za pierwszą w Polsce.

Nowy rozdział otworzyli w 1902 roku bracia Stanisław i Bolesław Łaszczyńscy. Stanisław opatentował metodę elektrolitycznego otrzymywania miedzi i postanowił zastosować ją właśnie tutaj. Bracia założyli spółkę akcyjną „Zofia” i uruchomili zapuszczoną kopalnię, a samą elektrolizę prowadzili w pobliskiej Papierni. W czasie I wojny światowej kopalnię eksploatowali Austriacy. Po wojnie wydobycie przestało się opłacać i w połowie XX wieku poszukiwania rudy ostatecznie zarzucono.

Szczyt i panorama

Grzbiet Miedzianki wieńczą skalne wierzchołki. Z grani przy dobrej widoczności widać m.in. zamek w Chęcinach, Kielce i dalsze pasma Gór Świętokrzyskich, a po stronie wschodniej — wielkie wyrobiska wapienia. Sąsiednie wzgórza, takie jak Ołowianka, w dużej części zniknęły w kamieniołomach; Miedziankę chroni status rezerwatu.

Przez masyw przechodzi żółty szlak turystyczny im. Juliusza Brauna z Wiernej Rzeki do Chęcin.

Ciekawostki i legendy

  • „Księga urwisów” — kielecki pisarz Edmund Niziurski umieścił w okolicy Miedzianki akcję swojej powieści dla młodzieży. Na jej podstawie powstał film „Tajemnica dzikiego szybu” (1956).
  • Wieża szybowa z 1902 roku stoi nad nieczynnym szybem, przy budynkach dawnej kopalni miedzi. W jednym z nich działa izba muzealna z minerałami, narzędziami i pamiątkami po górnikach oraz braciach Łaszczyńskich.
  • Wynalazcy z Miedzianki — tak nazywa się dziś braci Łaszczyńskich, chemików i przedsiębiorców, którym regionalne muzea poświęcają wystawy.

Dla kogo

Dla aktywnych i rodzin ze starszymi dziećmi — krótkie, miejscami skaliste podejście, nagrodzone widokiem. Dla miłośników historii techniki i geologii. Dla fotografów — panorama o wschodzie i zachodzie słońca.

Ile czasu

  • Wejście na grzbiet i zejście: ok. 1–1,5 godziny.
  • Z izbą muzealną: 2–3 godziny.
  • Razem z zamkiem w Chęcinach: cały dzień.

Wskazówki praktyczne

  • Buty z dobrą podeszwą — na grani są wapienne skały, śliskie po deszczu.
  • Nie wchodźcie do sztolni i szybów. Dawne wyrobiska są niebezpieczne i nie są udostępnione do zwiedzania.
  • Izba muzealna: gmina Chęciny przygotowuje jej modernizację (w połowie 2026 roku koncepcja była gotowa, a wykonawca miał zostać wybrany jeszcze w tym roku). Przed przyjazdem sprawdźcie, czy w danym terminie jest otwarta — aktualne godziny i ceny podaje Centrum Kultury i Sportu w Chęcinach.
  • Kamieniołomy w sąsiedztwie są czynne — trzymajcie się szlaku i oznakowanych ścieżek.

Jak dojechać

Z glampingu do Miedzianki jedzie się ok. 80 minut (ok. 106 km), najszybciej drogą ekspresową S7 omijającą Kielce. Wieś leży kilka kilometrów na północny zachód od Chęcin. To dobry punkt dnia z zamkiem w Chęcinach i Jaskinią Raj, a w drodze powrotnej można zajrzeć do Kadzielni w Kielcach.

Następny rozdziałWąwóz Dule i Jaskinia Zbójecka w Łagowie

Baza wypadowa

80 minut od naszych kopuł

Dzień na szlaku, wieczór przy ognisku, noc w kopule pod gwiazdami. Dwie kopuły na półtora hektara zieleni pod Ostrowcem Świętokrzyskim — w środku regionu.

Sprawdź wolne terminyZobacz glamping