Sabaty czarownic i diabły, które zgubiły kamienie — skąd się wzięło gołoborze
Czarownice zlatujące się na Łysą Górę, diabły niosące głazy na klasztor i gęsi, które pokrzyżowały im plany. Najsłynniejsza legenda Łysogór i prawdziwa historia kamiennego morza.
Na Łysej Górze, jak mówią stare podania, zbierały się czarownice. Za dnia wyglądały jak zwykłe gospodynie z okolicznych wsi — piekły chleb, doiły krowy, chodziły na targ. Ale kiedy nocą nad jodłami szalała burza, smarowały się czarodziejską maścią, siadały na miotły, łopaty i ożogi i wołały:
„Las nie las, płot nie płot, wieś nie wieś — biesie, nieś!”
I już leciały nad lasami na szczyt. Tam, razem z diabłami, tańczyły do białego rana. Nikt rozsądny nie zbliżał się wtedy do góry.
Kłopot zaczął się, kiedy na szczycie zbudowano klasztor. Dzwony i modlitwy mnichów tak przeszkadzały złym mocom, że diabły postanowiły klasztor zniszczyć.
Najpierw wyrwały z piekła ogromny głaz i poniosły go w stronę Łysej Góry. Po drodze, zmęczone, przysiadły na chwilę na Górze Klonówce. Wtedy we wsi zapiał kogut. Wstawał świt, a o świcie diabły tracą moc — głaz wypadł im ze szponów i leży tam do dziś. Ludzie nazwali go Diabelskim Kamieniem.
Wściekły Lucyper wysłał diabły drugi raz. Teraz niosły całą płachtę kamieni i były już tuż nad klasztorem, gdy obudziły się klasztorne gęsi. Zagęgały tak głośno, że jeden z zakonników zerwał się ze snu i — myśląc, że zaspał na poranną modlitwę — uderzył w dzwon. Ogłuszone diabły puściły płachtę, a kamienie z hukiem rozsypały się po zboczu.
Leżą tam do dziś, rozbite na kawałki. Tak powstało gołoborze.
Co mówi historia
Gołoborze to rumowisko bloków piaskowca kwarcytowego, które powstało pod koniec epoki lodowcowej: woda wnikała w szczeliny skał, zamarzała i rozsadzała je od środka. Na gołoborzach do dziś prawie nic nie rośnie — stąd „goły bór”.
Legendy o sabatach wielu badaczy wiąże z dawnym, pogańskim kultem na szczycie Łysej Góry — miejscem otoczonym kamiennym wałem jeszcze przed przybyciem zakonników. Kiedy nowa wiara wyparła starą, dawne święte miejsce w ludowej wyobraźni stało się siedzibą czarownic.
Diabelski Kamień to naturalna skała z piaskowca kwarcytowego na zboczu Klonówki w Paśmie Masłowskim, kilka kilometrów od Masłowa.
Gdzie to zobaczyć
Gołoborze z tarasem widokowym leży tuż pod klasztorem na Świętym Krzyżu — zobaczycie je, wchodząc z Huty Szklanej albo z Nowej Słupi. Szczegóły w rozdziale Łysa Góra i Święty Krzyż. Czarownice w wersji dla dzieci czekają w Parku Legend w Nowej Słupi i w parku rozrywki Sabat Krajno.
Dla dzieci: spróbujcie powiedzieć zaklęcie czarownic trzy razy szybko i bez pomyłki. Na miotłę i tak nie wsiądziecie — na gołoborze nie wolno wchodzić, oglądamy je z tarasu.