Zalew Chańcza — duża woda wśród sosnowych lasów
Jeden z największych zbiorników w regionie: brzegi w sosnowym lesie, kajaki, żagle i wędkowanie. Sprawdź, co warto wiedzieć przed wyjazdem nad Chańczę.
Po niespełna godzinie jazdy przez lasy i pagórki droga nagle się otwiera i za sosnami błyska szeroka tafla wody. Chańcza nie przypomina typowego „zalewu” przy tamie. To duże, rozlane jezioro z zatokami i lasem, który schodzi niemal do samej wody.
Rano spotkasz tu głównie wędkarzy w łodziach i ciszę, którą przerywa tylko plusk ryb. Po południu w sezonie pojawiają się żagle, kajaki i rowery wodne. A wieczorem, gdy słońce chowa się za lasem, woda zmienia kolor i trudno uwierzyć, że to dzieło ludzi, a nie natury.
Dlaczego warto
- Jeden z największych zbiorników wodnych w województwie świętokrzyskim, otoczony lasami.
- Łagodne brzegi i las sosnowy — dobre miejsce na piknik i odpoczynek w cieniu.
- Kajaki, żaglówki, windsurfing — w sezonie działają wypożyczalnie sprzętu.
- Cenione łowisko, m.in. sandacza, szczupaka i okonia.
- Okolica Cisowsko-Orłowińskiego Parku Krajobrazowego.
Jezioro zrobione przez ludzi
Zalew powstał przez spiętrzenie rzeki Czarnej Staszowskiej. Budowano go dziesięć lat, w latach 1974–1984, zalewając fragment doliny rzeki. Jego północna część leży w powiecie kieleckim, kilka kilometrów na południe od Rakowa, a południowa — w powiecie staszowskim.
Powierzchnię zbiornika różne źródła podają różnie — od ok. 340 do ok. 480 hektarów, zależnie od poziomu wody i sposobu liczenia. Tak czy inaczej to kilkaset hektarów wody. Przy zaporze głębokość dochodzi do ok. 11 metrów, a w kierunku północnym, ku Rakowowi, zbiornik stopniowo się wypłyca.
Las, woda i cisza
Brzegi są przeważnie łagodne, suche i porośnięte lasem sosnowym, co sprzyja biwakowaniu i spacerom. Zalew leży w otoczeniu lasów Cisowsko-Orłowińskiego Parku Krajobrazowego i Chmielnicko-Szydłowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
W okolicy działają ośrodki wypoczynkowe, domki letniskowe, gospodarstwa agroturystyczne i pola namiotowe, a na brzegach — punkty gastronomiczne.
Dzień nad Chańczą
Najprościej zacząć od plaży i spaceru brzegiem, a potem wypożyczyć kajak albo rower wodny — w sezonie letnim nad zalewem działają wypożyczalnie sprzętu. Latem odbywają się tu regaty, a przy wietrze na wodę wychodzą windsurferzy. Na zbiorniku pływają też łodzie motorowe, więc z małymi dziećmi lepiej trzymać się spokojniejszych zatok.
Jeśli wolicie rower, wokół Rakowa i zalewu poprowadzono pętlę rowerową sieci Green Velo. Trasa prowadzi przez ośrodek wypoczynkowy w Chańczy i przez Korytnicę, a do Rakowa wraca wzdłuż zachodniego brzegu zalewu — głównie drogami o małym ruchu.
Ciekawostki i legendy
- Chańcza, nie Hańcza — nazwy łatwo pomylić z najgłębszym jeziorem Polski na Suwalszczyźnie. Świętokrzyska Chańcza to zbiornik zaporowy przy wsi o tej samej nazwie.
- Wędkarski zalew — w wodzie żyją m.in. sandacze, szczupaki i okonie, a wędkarze przyjeżdżają tu o każdej porze roku, także zimą.
Dla kogo
Dla aktywnych — kajaki, żagle, rower wokół wody. Dla rodzin — piasek, las i pikniki. Dla wędkarzy — klasyka regionu. Dla par — spacery brzegiem i zachody słońca.
Ile czasu
- Spacer i piknik: 2–3 godziny.
- Dzień nad wodą z wypożyczeniem sprzętu: cały dzień.
Wskazówki praktyczne
- Kąpiel: od kilku sezonów nad Chańczą nie ma oficjalnego, wyznaczonego kąpieliska, choć plaża jest popularna. Starsze opisy w internecie, które wspominają o strzeżonych kąpieliskach, są nieaktualne. Przed wejściem do wody sprawdźcie aktualną listę kąpielisk w Serwisie Kąpieliskowym Głównego Inspektoratu Sanitarnego (sk.gis.gov.pl) i nie kąpcie się w miejscach niestrzeżonych z małymi dziećmi.
- Dno bywa nierówne — to zalana dolina rzeki, więc wchodźcie do wody ostrożnie.
- Wędkowanie wymaga zezwolenia — zasady sprawdźcie u gospodarza wody.
- Wypożyczalnie i gastronomia działają głównie w sezonie letnim.
Jak dojechać
Z glampingu nad Chańczę jedzie się ok. 50 minut (ok. 53 km), przez Łagów. Zalew leży w widłach dróg wojewódzkich nr 756 i 764. Po drodze warto zatrzymać się przy Wąwozie Dule i Jaskini Zbójeckiej w Łagowie, a w tej części regionu leży też Szydłów.