Sprawdź terminy
Przewodnik · Mniej znane, ale warto

Święta Katarzyna — wieś u stóp Łysicy

Klasztor bernardynek, kaplica z podpisem młodego Żeromskiego i galeria minerałów na skraju Puszczy Jodłowej. Warto zostać tu dłużej niż na start szlaku.

Większość turystów zna Świętą Katarzynę tylko z parkingu. Zostawiają auto, mijają klasztorny mur i znikają w lesie w drodze na szczyt. A szkoda, bo ta wieś u stóp najwyższej góry regionu ma własną historię — dłuższą niż niejedno miasto.

Zatrzymaj się na chwilę. Za murem od ponad pięciu stuleci trwa życie zakonne, przy cmentarzu stoi kapliczka, na której tynku podpisał się młody Stefan Żeromski, a dookoła szumi puszcza, której ten pisarz nadał imię. Święta Katarzyna to nie tylko brama do lasu — to miejsce, w którym góry zaczynają opowiadać.

Dlaczego warto

  • Klasztor sióstr bernardynek z kościołem św. Katarzyny, o metryce sięgającej XV wieku.
  • Kapliczka, na której jako gimnazjalista podpisał się Stefan Żeromski.
  • Galeria minerałów i skamieniałości z pracownią krzemienia pasiastego.
  • Start czerwonego szlaku na Łysicę i wejście do Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
  • Cisza i las — Puszcza Jodłowa zaczyna się tuż za ostatnimi domami.

Klasztor za murem

Historia wsi zaczyna się od pustelników i kościoła pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej. W drugiej połowie XV wieku biskup krakowski Jan Rzeszowski przyczynił się do osadzenia tu bernardynów, czyli franciszkanów obserwantów. Zakonnicy gospodarowali w Świętej Katarzynie przez ponad trzy stulecia. Na początku XIX wieku zastąpiły ich siostry bernardynki i to one żyją za klasztornym murem do dziś.

To klasztor klauzurowy — siostry prowadzą życie kontemplacyjne, więc wnętrza klasztoru pozostają zamknięte dla zwiedzających. Warto jednak przejść wzdłuż muru i zobaczyć bryłę zabudowań na tle lasu. Nieczęsto zdarza się, żeby wejście do parku narodowego prowadziło obok kilkusetletniego klasztoru.

Kapliczka z podpisem Żeromskiego

Przy cmentarzu, na drodze w stronę Łysicy, stoi niewielka murowana kaplica. Na jej tynku swoje nazwisko wyrył młody Stefan Żeromski, wtedy uczeń kieleckiego gimnazjum, razem ze szkolnym kolegą. Obok kaplicy są groby powstańców styczniowych i partyzantów z czasów II wojny światowej.

Żeromski wychował się w tych stronach i wielokrotnie do nich wracał w swojej prozie. To on wprowadził do literatury określenie „puszcza jodłowa” — dziś Puszczą Jodłową nazywa się jodłowo-bukowe lasy porastające Łysogóry, chronione w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Czytając go po spacerze po Świętej Katarzynie, łatwo zrozumieć, skąd brał te opisy.

Galeria minerałów

Przy ul. Kieleckiej działa prywatne muzeum — galeria minerałów i skamieniałości. Kolekcja obejmuje okazy z całego świata, ale najciekawszy dla przyjezdnych jest krzemień pasiasty, kamień charakterystyczny dla regionu. Na miejscu jest pracownia, w której się go szlifuje, i sklepik z minerałami i biżuterią.

Ciekawostki i legendy

  • Pierwsze schronisko — już w 1910 roku Polskie Towarzystwo Krajoznawcze urządziło w Świętej Katarzynie schronisko, uważane za pierwsze w Górach Świętokrzyskich.
  • Góra Świętej Katarzyny — tak, od nazwy wsi, bywa nazywana także sama Łysica.
  • Cudowne źródełko — przy szlaku na szczyt stoi kapliczka św. Franciszka ze źródłem, któremu ludowa tradycja przypisuje moc leczenia oczu. Więcej o tym w rozdziale o Łysicy.

Dla kogo

Dla wszystkich, którzy wybierają się na Łysicę — warto doliczyć godzinę na samą wieś. Dla seniorów i par, którzy szukają spokojnego spaceru bez wspinaczki. Dla rodzin z dziećmi — galeria minerałów i krótki odcinek lasu wystarczą na udane popołudnie. Dla miłośników literatury, którzy chcą zobaczyć krajobraz Żeromskiego na żywo.

Ile czasu

  • Spacer po wsi z kościołem i kaplicą: ok. 1 godziny.
  • Z galerią minerałów: 1,5–2 godziny.
  • Z wejściem na Łysicę: zaplanujcie większą część dnia.

Wskazówki praktyczne

  • Parking: przy ul. Klasztornej, blisko początku szlaku.
  • Klasztor jest klauzurowy — w jego otoczeniu zachowajcie ciszę i uszanujcie czas modlitwy sióstr.
  • Galeria minerałów ma własną stronę internetową — aktualne godziny i ceny sprawdźcie przed przyjazdem.
  • Wejście na szlaki parku jest biletowane — ceny i zasady na stronie Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
  • Jedzenie: we wsi są restauracje i karczmy.
  • Najpiękniej: w maju i w październiku, gdy puszcza jest najbardziej kolorowa.

Jak dojechać

Z glampingu do Świętej Katarzyny jedzie się ok. 45 minut, drogą nr 751 przez Nową Słupię i Bodzentyn. Po drodze miniecie ruiny zamku w Bodzentynie, a z Nowej Słupi blisko jest na Łysą Górę i Święty Krzyż — z tych trzech miejsc łatwo ułożyć cały dzień.

Następny rozdziałSzydłów — mury Kazimierza Wielkiego i śliwkowe sady

Baza wypadowa

45 minut od naszych kopuł

Dzień na szlaku, wieczór przy ognisku, noc w kopule pod gwiazdami. Dwie kopuły na półtora hektara zieleni pod Ostrowcem Świętokrzyskim — w środku regionu.

Sprawdź wolne terminyZobacz glamping